Universaliseerbaarheid

Een derde voorstel is dat een aankoop van besmette kleding niet universaliseerbaar is, en dat we daarom moeten boycotten.

Wat als iedereen hetzelfde zou doen? Als iedereen besmette kleding koopt is er veel vraag naar zulke kleding, en worden er talloze mensen uitgebuit om die in elkaar te zetten. Dat is een minder fraaie wereld dan een wereld waarin iedereen besmette kleding boycot, en waar er veel vraag is naar eerlijkere alternatieven.

Maar deze test is te grof. Als iedereen filosofie zou studeren, zou er niemand nog andere functies uitoefenen (de winkels zouden leeg zijn, het land onbestuurd, etc.), maar dat betekent niet dat je geen filosofie mag studeren.

Om te bepalen of handelingen universaliseerbaar zijn, moeten we volgens de beroemde Kantiaanse test niet kijken naar de fraaiheid van de wereld waarin iedereen hetzelfde zou doen, maar naar of we onze doelen daar nog kunnen behalen.

Voorbeeld. Als iedereen over de vluchtstrook zou rijden om snel in te kunnen halen, dan zou de vluchtrook vol staan en kun je niet meer snel inhalen. Daarmee is je gedrag niet universaliseerbaar. Je gaat ervan uit dat anderen geen gebruik maken van de vluchtstrook, en daarmee maak je een uitzondering voor jezelf.

Geldt dit ook voor consumeren? Stel dat je besmette kleding koopt omdat je dat nu eenmaal gewend bent. In een wereld waarin iedereen besmette kleding koopt, is zoals gezegd veel uitbuiting. Maar in zo’n wereld kun je nog steeds je doel behalen: doen wat je nu eenmaal gewend bent.

Of stel dat je de besmette kleding koopt om geld en moeite te besparen. De eerlijke alternatieven vallen duurder uit, en zijn moeilijker te verkrijgen. Zolang je in een wereld waarin iedereen hetzelfde doet niet zelf aan het werk wordt gezet, kan je nog steeds je doel behalen: geld en moeite besparen.

Kortom, het is nog maar de vraag of en wanneer we moeten boycotten via deze benadering.

Meer? Ik geef onderwijs over dit probleem op de VU, en werk aan een boek waarin ik oplossingen verdedig tegen bezwaren als bovenstaande.

terug